بنر صفحه اصلی

زنجان

زنجان

شمای کلي اقتصادی استان

 این استان به دلایل زیر موقعیت مناسبی در شمالغرب کشور دارد : استقرار حدود 50 درصد از بازار تولید و مصرف کشور در 12 استان واقع در شعاع 400 کیلومتری مرکز استان/ همسایگی و مجاورت با هفت استان و گلوگاه متصل کننده مرکز کشور با شمال غرب و غرب کشور / قرار گرفتن استان زنجان در مسیر شاخه جنوبی کریدور بین المللی حمل و نقل آلتید / قرار گرفتن در مسیر ترانزیت شرق به غرب و تهران  اروپا / قرار گرفتن در مسیر راه آهن سراسری و مسیر مواصلاتی راه آهن غرب به شرق و مرکز/ قرارگرفتن استان زنجان در مسیر AH1 ، مهمترین و طولانی ترین خط بزرگراهی آسیا / نزدیکی به 5 نقطه مرزی بازرگان، جلفا، آستارا، انزلی و باشماق کردستان / نزدیکی به مناطق آزاد تجاری - صنعتی انزلی و ارس / قرار گرفتن در محورهای گردشگری و مواصلاتی بازرگانی و پل ارتباطی بین غرب و مرکز کشور بواسطه قرارگیری در مسیر جاده ابریشم .


کشاورزی

بخش کشاورزی استان با بیش از صد هزار نفر شاغل که بیش از یک سوم اشتغال استان را شامل میشود ، حدود سه میلیون تن انواع محصولات کشاورزی و دامی تولید می شود که یک سوم آن در داخل استان مصرف می شود و مازاد آن پتانسیل مناسبی برای ایجاد صنایع تبدیلی ایجاد می نماید . در استان زنجان، نقش و اهمیت بخش کشاورزی به مراتب بیشتر و حیاتی تر است، چرا که جمعیت نسبی ساکن در مناطق روستایی و سهم شاغلان بخش کشاورزی استان بالاتر از متوسط کشوری می باشد. محدودتر شدن کشاورزی در استان، به خصوص در روستاها به معنی مهاجرت بیشتر از روستا به شهرها و بروز مشکلات بیکاری و حاشیه نشینی در آنها خواهد شد.

وجود بازارهای خارجی برای صنایع غذایی محصولات کشاورزی مزیت دار استان از پتانسیل های مهم محسوب می شود . کشورهای عراق، روسیه، ترکیه، افغانستان، هند، ترکمنستان، آذربایجان، پاکستان، اتریش، بلژیک، آلمان، ایتالیا، هلند، سوئیس، بوسنی هرزگوئین، مجارستان، اسلونی، عربستان، کویت، قزاقستان، اسلواکی از مهمترین مقاصد صادراتی محصولات بخش کشاورزی استان می باشند. از دیگر امکانات و توانمندی های استان که می تواند به رونق صادرات کمک نماید، فعال بودن فرودگاه و امکان حمل محصولات کشاورزی به صورت فرآوری شده و تازه خوری به سایر نقاط جهان می باشد.


خدمات

میتوان گفت یکی از دلایل دلیل رونق خدمات عمده فروشی و خرده فروشی در استان به دلیل نیاز تولیدکنندگان کوچک و خرد در بخش کشاورزی و همچنین برخی واحدهای صنعتی کوچک برای تأمین مواد اولیه و همچنین عرضه تولیداتشان به بازارهای مصرف است. بیشتر این فعالیت ها با روندی سنتی و بدون توسعه و تغییر جدی در نحوه انجام آنها و در قالب واحدهای صنفی کوچک طی سالهای اخیر ادامه پیدا کرده اند و تقریباً بنگاه های مدرنی در حوزه پخش و فروش مواد غذایی یا بازرگانی در استان توسعه نیافته است و حتی نمایندگی ها و شعب متعلق به شرکت های پخش بزرگ ملی ، قابل توجه نیست . فعالیتهای بخش حمل و نقل نیز به دو بخش عمده قابل تقسیم است. بخشی که اطلاعات آن به صورت رسمی ثبت میشود حمل و نقل وسایل سنگین است که بیشتر آن متوجه حمل تولیدات صنعتی و معدنی در استان است. بخش دیگر که به صورت غیررسمی انجام شده و کمتر موردتوجه قرار میگیرد مربوط به وسایل حمل و نقل سبک است که بیشتر متوجه انتقال تولیدات کشاورزی استان به بازارهای مصرف است. فعالیتهای بخش دوم به سبب زنجیره ارزشی که در آن قرار دارند بیشتر فصلی هستند و با کاهش تولید کالای کشاورزی شاغلین آن در بخشهای دیگر مشغول به کار میشوند یا به فعالیتهایی مانند دستفروشی روی میآورند. ادامه فعالیت این بخشها به شکل فعلی گلوگاه توسعه زنجیره های ارزش تولید کالا در استان است. درواقع توسعه فعالیتهای حوزه بازاریابی و فروش است که میتواند تولیدات وسیع استان در بخش کشاورزی و محصولات غذایی را با ارزش افزوده بیشتر به بازار مصرف متصل کند.

صنعت

پیشران اصلی صنعت استان در طول زمان زیرساخت جاده ای استان است که بخشی از مسیر متصل کننده استان تهران به آذربایجان شرقی است. علاوه بر این وجود معادن سرب روی موجب شده واحدهای صنعتی بزرگی جهت بهره برداری از این معادن و فرآوری مواد معدنی حاصل از این معادن در استان توسعه یابد . نمودار زیر نشان دهنده سهم رشته فعالیتهای شاخص صنعتی استان از ارزش افزوده بخش صنعت در سال 93 می باشد .


بر اساس مطالعه برنامه راهبردی سازمان صنعت ، معدن و تجارت استان زنجان ، گروه فعالیت های منتخب و مزیت دار استانی بر اساس پنج شاخص مزیت نسبی ، سهم از ارزش افزوده ، سهم از تعداد واحدها ، سهم از تعداد شاغلین و سهم از مجموع سرمایه گذاری صنعتی استان از میان 26 گروه فعالیت عبارتند از : محلات غذایی و آشامیدنی ، ماشین آلات و دستگاه های برقی ، ساخت منسوجات ، ساخت کاغذ و محصولات کاغذی ، ساخت فلزات اساسی ، محصول از لاستیک و پلاستیک .


حوزه صنایع دستی و گردشگری

ملیله کاری - چاروق دوزی- چاقوسازی – مسگری-  فرش و گلیم


روند و نقاط عطف اقتصاد و اشتغال استان

روند شکل گیری و رونق صنعت در استان در دهه پنجاه و پس از احداث جاده ترانزیت متصل کننده تهران به استان آذربایجان شرقی آغاز شده و با توسعه زیرساخت های دیگر حمل و نقل ازجمله ریل راه آهن و آزادراه تهران تبریز سرعت گرفته است.طی این سالها علاوه بر اینکه صنایعی مانند نساجی به ویژه در شهرستان ابهر ، تولید تجهیزات انتقال برق با فعالیت واحدهای بزرگ صنعتی مانند ایران ترانسفو و شرکت های اقماری و پارس سویچ در شهرستان زنجان ایجاد شده اند ، صنایع مبتنی بر فرآوری سرب و روی نیز به طور قابل توجهی در زنجان رشد کردهاند . در این صنعت هولدینگ بزرگی به نام توسعه معادن با شرکت های زیر مجموعه فعال بوده و شهرك تخصصی روی عمدتا با تمرکز واحدهای خصوصی در شهرستان زنجان شکل گرفته است . نکته مهم اینکه ، محدودیت منابع معدنی سرب و روب ) در معدن انگوران(  برای دهه آینده و همچنین نگرانی های زیست محیطی از فعالیت های این صنعت ، تهدیدات جدی است که باید به دقت آنها را مدیریت کرد. لازم به ذکر است بخش عمده ای از واحدهای صنعتی و تولیدی در شهرستان های ابهر و زنجان فعال هستند و عملا محور اصلی اشتغال در سایر شهرستان ها ، کشاورزی ، دامداری ، پرورش طیور ، فرش بافی و صنایع دستی و فعالیت های مشابه روستایی می باشد .


جمع بندی و پیشنهادات

نقطه پیوند آموزش، کسب و کار و رشد اقتصادی ظرفیت بالقوه و بالفعل اقتصاد کشور در جذب نیروی انسانی بالقوه موجود در بازار کار کشوراست و زیربنای توسعه اقتصادی کشورهای در حال توسعه همانند کشورهای پیشرفته، باید سرمایه گذاری در نیروی انسانی شود و به مقوله ی آموزش نیروی انسانی توجه بیشتری شود .