بنر صفحه اصلی

سمنان

شماي كلي اقتصادي استان

استان سمنان تنوع اقلیم گرم و خشک و کوهپایه ای استان موجب شده که استان سمنان موقعیت استراتژیک و منحصر به فردی را در کشور دارا باشد. وجود اراضی بلامعارض برای توسعه و استقرار صنایع بزرگ و پذیرش جمعیت، برخورداری از شبکه های انتقال خطوط اصلی انرژی کشور، وجود پوشش مخابراتی و زیرساخت مناسب ICT و استقرار در کریدور حمل و نقل بین المللی  فیبر نوری از جمله بستر های مهم استان سمنان تلقی می شود. بخش صنعت استان به علت نزدیکی با استان تهران، دارا بودن شبکه ارتباطی پیشرفته و راه آهن با استانهای تهران، خراسان، مازندران و در آینده از گرمسار و آرادان به آران و بیدگل به اصفهان و جنوب کشور و همچنین قرار گیری حمل ونقل بین المللی شرقی- غربی و شمالی- جنوبی و وجود بیش از 500 کیلومتر بزرگراه تهران و مشهد و راه آهن دو خط تهران و مشهد به طول 1080 کیلومتر مزیت های فراوان صادراتی و فرصت های ممتازی را برای سرمایه گذاری در این استان فراهم نموده است. کشف ذخائر معدنی مهم، طی سالهای اخیر از اهمیت ویژه ای برخوردار شده است. کشف منابع، مزیتها و توانمندیهای استان سمنان به تفکیک بخشهای مختلف اقتصادی در ادامه مورد بررسی قرار میگیرند

صنعت

استان سمنان به لحاظ وضعیت زمین شناسی و تحولات موثر در کانیزایی شرایط مناسبی جهت تشکیل و ظهور معادن متعدد فلزی و غیرفلزی داشته و منابع نفت، کانسارهای مهمی چون نمک، گچ، سولفات سدیم، ذغال سنگ، کرومیت و مس از ذخایر این خطه محسوب میگردند. برخی از معادن فلزی و غیرفلزی استان برای تأمین مواد اولیه مورد نیاز صنایع کشور مستعد بوده و میتواند در شکوفایی و توسعه صنایع فرآوری و رشد اقتصادی منطقه نقش بسزایی داشته باشد. استان سمنان با ذخائر عظیم 329 معدن در مساحت 97491 کیلومتر مربعی گسترده است. بیش از 10 درصد کل معادن کشور معادل بیش از 350 میلیون تن ذخیره قطعی معدنی را در خود جای داده است. استان سمنان مجموع  دارای 26 شهرک و ناحیه صنعتی بوده که از این تعداد 11 شهرک صنعتی و 15 ناحیه صنعتی میباشد.


کشاورزی

فعالیت های بخش کشاورزی و منابع طبیعی به عنوان یکی از قدیمی ترین، مهمترین و اصلی ترین بخشهای اقتصادی، متنوع و شامل فعالیت های زراعت، باغداری، تولید یا کشت گلخانه ای، پرورش دام، پرورش طیور، پرورش کرم ابریشم، پرورش ماهیان، پرورش زنبورعسل ، پرورش آبزیان، حفظ، نگهداری و بهره برداری از جنگل و مرتع و توسعه آنها و حفاظت از آبخیزها و اجرای عملیات آبخیزداری و تثبیت شن های روان و ارائه خدمات لازم و حتی ضروری به کشاورزان در تمامی زیر بخش ها میباشد گستره عظیم استان سمنان، وجود اقلیم های مختلف آب و هوایی اعم از سردسیری، معتدل و گرمسیری موجب شده است که تولیدات محصولات کشاورزی متنوعی را به همراه داشته به طوری که محصولات عمده زراعی استان شامل گندم، جو، حبوبات، جالیز )هندوانه خربزه(، چغندرقند، پنبه و دانه های روغنی و... و محصولات عمده باغی آن شامل پسته، انگور، زردآلو، زیتون، گردو، گیلاس، بادام، انار، سیب و... بوده است در کنار همه این تولیدات پرورش انواع دام سبک و سنگین، طیور و زنبورعسل و پرورش و تولید ماهیان سرد آبی و گرم آبی نیز در پهنه استان انجام میشود. 


خدمات

خدمات اداری، خدمات آموزشی نیز به عنوان یکی از محورهای اصلی توسعه استان مطرح شده و اعتبارات و تسهیلات زیادی به این بخش اختصاص یافته است. این امر منجر به رشد نسبتا زیادی در کمیت دانشگاهها و مراکز آموزش عالی دولتی و خصوصی شده است به طوری که در حال حاضر به ازای هر 6 نفر یک دانشجو در استان وجود دارد. از این تعداد بیش از 60 % دانشجویان غیربومی میباشند. خدمات آموزشی منحصر به آموزش تخصصی نبوده و در کنار آن آموزشهای مهارتی نیز در قالب موسسه های دولتی و خصوصی رشد مناسبی داشته اند؛ به طوریکه 9 آموزشگاه فنی و حرفه ای در استان هرساله بالغ بر 7000 نفر را آموزش داده اند.گرچه تمرکز این خدمات در مرکز استان است ولی دانشگاه های مختلف در سطح استان پراکنده شده اند. خدمات بیشترین مقدار اشتغال را به خود اختصاص داده. با توجه به اینکه تمرکز بخش صنعتی استان بیشتر در غرب استان است و عمده صنایع بر اساس شعاع 120 کیلومتری استان تهران بیشتر حول نیاز های استان تهران بوجود آمدهاند و بخش کشاورزی نیز متناسب با ظرفیت های استان در این زمینه شکل گرفته، تنها بخش خدمات برخاسته از نیاز های بومی منطقه میباشد و با نظر به ضریب مکانی بالا بیشتر مشاغل در حوزهی خدمات فعالیت دارند. نکتهی دیگر که از دو نمودار بالا منتج میشود تفاوت بین سهم اشتغال و سهم اقتصاد بخش صنعت است، 34 درصد از مشاغل مرتبط با این بخش هستند ولی تنها 24 درصد از اقتصاد استان سهم دارد، کاهش فعالیت بخش های صنعتی و تمایل بیشتر به خدمات منجر به این تفاوت شده است.

روند و نقاط عطف اقتصاد و اشتغال استان

استان سمنان با توجه به جایگاه در خور توجه در اقتصاد کشور در بخش های صنعت، معدن، خدمات و کشاورزی فعال میباشد. روند رشد و تغییر در این بخش های مختلف اقتصادی تحت تاثیر اتفاقات و تلاطم های محیط کسب و کاری بوده و دارای یک روند معنی داری بوده است. شکل ریز نوع تغییرات و رشد و افول کسب و کارهای محور را طی 15 سال اخیر نشان می دهد. با توجه به نمودار در بازه ی سالهای 80 تا 85 شاهد سیر نزولی روند اشتغال در بخش های خدمات و صنعت هستیم و بالعکس در کشاورزی بیشینه مقدار اشتغال مشاهده میشود، در سال 85 با بکارگیری سیاست اقتصادی بنگاه های کوچک، روند اشتغال خدمات و صنعت سیر صعودی به خود گرفته و با کاهش توجهات نسبت به بخش کشاورزی اشتغال در این بخش کاهش یافته. این روند پایدار نبوده و در حوالی سال 91 با ریزش ناگهانی در بخش های صنعت و خدمات روبه رو بوده است . از مهمترین دلایل آن می توان به وجود بحران رکود اقتصادی کشور، نوسانات بالای ارز، وابستگی شدید صنایع استان به واردات و امثال آن اشاره نمود. در این میان با وجود ریزش شدید صنایع در استان، برخی از صنایع همچون صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی که وابستگی کمتر به کالاهای وارداتی داشته و بعضا بسیاری از منابع آن در درون استان یافت می شود، دارای رشد صعودی بوده است. از این رو در مورد استان سمنان می توان چنین بیان داشت که اشتغال استان وارد مرحله جدیدی شده که در آن از از توجه صرف دولتمردان به صنعت به صورت چشمگیری کاسته شده.


جمعبندی و پیشنهاد

باوجود جایگاه مناسب استان سمنان در زمنیه بیکاری )نرخ بیکاری استان 8.6 درصد در سال 95 (، نرخ مشارکت اقتصادی استان ) 38.9 درصد در سال 95 ( نسبت به میانگین کشوری ) 40.3 درصد در همان سال(  مقدار کمتری دارد . این بدان معناست که از میان جمعیت در سن کار استان که توانایی انجام فعالیت اقتصادی را دارند کمتر از نیمی از آن مشغول به کار و یا در جست و جوی کار میباشند . از بارز ترین دلایل این نکته تعداد زیاد دانشجویان استان میباشد، چراکه دانشجویان در زمره قشر فعال اقتصادی قرار نمیگیرند، و همچنین مساله اشتغال این دانشجویان پس از اتمام تحصیل مهمترین معضل حاضر در زمینه اشتغال استان میباشد . عمده دلیل گرایش جوانان به ادامه تحصیل در دانشگاه ها کیفیت کم فرصت های شغلی برای تحصیلات پایین است، از اینرو نیاز است سازمان های ارائه دهنده نیروی کار بالاخص سازمان فنی حرفه ای دوره های آموزشی مناسب، و متناسب با پتانسیل های موجود در استان را ایجاد کنند، تا با جهت گیری و بکارگیری حداکثر توان جمعی ممکن همراه با رشد و پیشرفت استان شاهد تعالی و رفعت میهن عزیزمان باشیم. از دیگر مشکلات موجود در زمینه ی اشتغال استان را میتوان عدم توجه به رسته های اولویت دار دانست. 32.7 درصد از دوره های آموزشی فنی حرفه ای مربوط به رسته های الویت دار میشود و تنها 21.49 درصد از دانش آموختگان در این دوره ها شرکت کرده اند، که این نکته مبین این امر است که نه تنها دوره های فنی حرفه ای مربوط به رسته های الویت دار کم است بلکه توجه افراد در جست و جوی کار نیز نسبت به این رسته ها نیز کمتر است که دلایل آن میتواند عدم شناخت و اطلاعات افراد و یا مناسب نبودن این دوره ها باشد که رفع هر دوی این امور برعهده سازمان فنی حرفه ای میباشد تا با افزایش آگاهی و ارتقاء کیفیت آموزش ها، علایق را به سمت و سوی آنچه برای استان اولویت دارد سوق دهد.