بنر صفحه اصلی

لرستان

شمای کلی اقتصادی استان

مردم این استان به صورت سنتی به فعالیت های کشاورزی مشغول بوده که البته در سالهای اخیر به دلیل کاهش سطح آب رودخانه های استان که عمده ترین تامین کننده منابع آبی کشاورزی در استان به شمار می روند گرایش کشاورزان به آبیاری های تحت فشار با شیب بسیار اندکی رو به افزایش است و می توان گفت کشاورزی به سمت کشاورزی مدرن و مکانیزه پیش می رود. بیشترین فعالیت های کشاورزی استان در شهرستان پلدختر می باشد که به دلیل شرایط آب و هوایی خاص در بیشتر فصول سال کشاورزی در جریان است. شیلات و پرورش ماهیان سردآبی نیز در برخی مناطق خصوصاً شهرستان های شمالی استان از جمله شهرستان سلسله رونق قابل توجهی دارد چنانکه استان لرستان از حیث پرورش ماهیان سردابی بین استان های غیرساحلی کشور رتبه اول را دارد و به دلیل تقاضای بالای محصولات شیلاتی در سطح کشور این کسب وکارها از مشاغل باثبات استان می باشد. 

اشتغال در شهرهای لرستان عمدتاً در بخش خدمات می باشد که در روستاها عموماً اشتغال از نوع کشاورزی است با مقایسه میزان اشتغال در بخش های مختلف اقتصادی در می یابم که اشتغال لرستان در دو بخش صنعت و خدمات از میانگین کشوری کمتر بوده ولی در بخش کشاورزی به دلیل وجود ظرفیتهای اقلیمی که پیشتر گفته شد از میانگین کشوری بیشتر است.


کشاورزی

در بخش کشاورزی، استان لرستان به لحاظ داشتن تنوع اقلیمی، شرایط ویژه آب و هوایی، منابع آبی فراوان، خاک حاصلخیز و پوشش گیاهی و جنگلی متنوع و با داشتن پتانسیل و قابلیت های بینظیر به عنوان یک ظرفیت و قطب اقتصادی مهم از جایگاه ممتازی در بخش کشاورزی کشور برخوردار می باشد. اقلیم و آب و هوای استان به گونه ای است که امکان زراعت، دامداری و پرورش دام تقریبا در تمام سطح استان وجود دارد. به همین دلیل در تمام شهرستانهای استان، زراعت )کشت گندم، جو، حبوبات و ...(، باغداری و دامداری )سبک و سنگین( دیده میشود. از جمله شاخص های بخش کشاورزی استان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:


صنعت

در فرایند توسعه صنعتی استان هیچ استراتژی منطقه ای و تخصص صنعتی دیده نشده و در نتیجه صنایع استان ضعیف ترین روابط پسین پیشین را با هم پیدا کرده اند. معادن یکی از مهمترین منابع طبیعی استان لرستان است. از منظر اقتصاد کلان بخش معدن در استان دارای مزیت رقابتی است و به لحاظ توزیع فضایی، بیشترین تعداد واحدهای معدنی استان به ترتیب در شهرستانهای دورود، الیگودرز و ازنا قرار دارند. آمار معادن در حال بهره برداری کشور بر حسب نحوه استخراج مواد معدنی نشان میدهد که استان در این زمینه وضع مناسبتری از متوسط ملی دارد. در حالی که وضع استان از حیث چگونگی بهره گیری از فن آوری و به کارگیری ابزار استخراج، مناسبتر از وضع کشوری است اما استان از نظر ترکیب شاغلان در معادن در حال بهره بردای، که خود از شاخص های سطح فن آوری است، به شدت از متوسط کشوری پایین تر است. استان لرستان دارای معادن متنوع فلزی و غیرفلزی است که حوزه های نفت و گاز، قیرطبیعی، نمک، گچ، سرب، روی، سیلیستین، تالک، فلدسپات، سنگهای چینی و مرمریت نمونه هایی از آن است.

خدمات

در مقایسه با بخشهای تولیدی استان، بخش خدمات به عنوان یکی از بخشهای مهم اقتصادی لرستان بر اساس ویژگی های خاص استان دارای رسته های متفاوتی میباشد. با تکیه بر این ویژگیها، از عمده خدمات موجود در سطح استان میتوان به خدمات ساختمان، خرده فروشی، حمل و نقل و خدمات گردشگری اشاره نمود. در حال حاضر حمل و نقل لرستان به عنوان یکی از مهمترین خدمات استان دارای رونق مناسب و اشتغال قابل توجهی میباشد. انتقال کالاهای کشاورزی و سایر تولیدات استان به سایر استانها )سیمان، گندم، جو ، حبوبات و ...( و نیز حمل و نقل صنایع معدنی استان )با تکیه بر انتقال سنگ به اصفهان(  موجب رونق مناسب و اشتغال قابل توجه حمل و نقل و خدمات وابسته شده است. به صورتی که در شهرهای دورود، رومشکان و خرم آباد اشتغال بخش زیادی از اهالی از طریق همین خدمات تامین میشوند.


روند و نقاط عطف اقتصاد و اشتغال استان لرستان

استان لرستان به دلیل بهره مندی از منابع آبی وخاک مناسب از گذشته محل فعالیت های کشاورزی و دام پروری بوده است میزان اشتغال در بخش کشاورزی در سالهای اخیر از یک رکود نسبی برخوردار بوده که عمده این کاهش میزان اشتغال به دلیل کشاورزی سنتی بوده که طی سالیان گذشته صورت پذیرفته و عمدتاً به کاهش منابع آن انجامیده است.


سه رسته اصلی کشاورزی ، صنعت و خدماتی طی چهار دهه اخیر دستخوش تغییراتی بوده است دهه 50 عمده جمعیت لرستان را روستائیان تشکیل می دادند که عمدتاً به کشت و زرع به شکل سنتی اشتغال داشتند و مشاغل شهری که عمدتاً در رسته خدمات بودند رونق فراوانی نداشتند در اواخر این دهه صنایعی در لرستان شکل گرفت که باعث شد صنعت رشد روزافزونی داشته باشد اما در دهه هفتاد مهاجرتها از روستا به شهر باعث شد تا جمعیت شهر نشینی رو به افزایش نهاده و به تبع آن مشاغل خدماتی که تامین کننده نیاز این شهرنشینان بود رشد نماید در همین دهه صنایع به وجود در دهه های قبل مستهلک شده و صنایع نوین جایگزین آنها نشده که باعث کاهش حجم صنعت گردید و به دلیل مهاجرت های ذکر شده در این دهه کشاورزی با افول نسبی روبرو بود اواخر دهه هشتاد صنایع کوچکی که عمدتاً مرتبط با صنعت ساختمان بود در استان شکل گرفت که به دلیل نزول این صنعت این صنایع نیز از رکوردی بی بهره نبودند اما در همین دهه نود حجم بالایی از فارغ التحصیلان دانشگاهی به بازار کار تزریق شدند و چون تخصص و مهارت خاصی نداشتند لاجرم به مشاغل خدماتی ورود کردند و بازار خدمات را گسترش دادند نمودار فوق نشان از کاهش سریع رشد صنعت و در مقابل افزایش روز افزون خدمات در لرستان دارد کشاورزی نیز به دلیل پائین بودن بهره وری به دلیل نبود تخصص و مهارت لازم بین بهره برداران سیر نزولی بسیار اندکی داشته است که به نظر می رسد مراکز مهارت آموزی می بایست توجه ویژه ای به بخش خدمات و همچنین زیر بخش های کشاورزی از جمله صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی، فراوری گیاهان دارویی و همچنین مهارتهایی در جهت تکمیل زنجیره های ارزش داشته باشد تا با ایجاد جذابیت برای جوانان تحصیلکرده زمینه ورود این افراد به بخش های مذکور که از پتانسیل های بالقوه استان می باشد را فراهم نمایند.


بر اساس اطلاعات جمع آوری شده و نظرات خبرگان، مناطق اقتصادی استان به صورت ذیل تقسیم بندی میشوند:

1- منطقه اول با محوریت کشاورزی )زراعت، باغداری، شیلات و دامپروری( شامل کل استان.

2- منطقه دوم با محوریت صنعتی - معدنی و خدمات وابسته به آن شامل شهرستانهای بروجرد، دورود، الیگودرز، خرم آباد و دوره.


جمع بندی و معرفی رشته های موردنیاز

با توجه به مواردی که در قسمت چالش های فنی و حرفه ای استان آورده شد و همچنین مطالعه انجام شده جهت بهینه سازی فعالیتهای سازمان فنی وحرفه ای استان پیشنهاداتی جهت اجرا در مراکز دولتی و آموزشگاههای خصوصی استان به شرح زیر ارائه می گردد:

-1 توجه به نیاز مهارتی کسب و کارهای در اولویت استان 

-2 مشاوره و هماهنگی فنی و حرفه ای برای تنظیم تقویم آموزشی نهادهای دیگر

-3 استفاده فنی و حرفه ای از اساتید خارج از سازمان که در محیط واقعی کار فعال هستند

-4 بررسی میزان اشتغال مهارت آموزان

-5 استفاده از فضاهای آزمایشگاهی،مزارع و دیگر تجهیزات بخش خصوصی 

-6 تمرکز زدایی رشته ها از مرکز و پراکندگی عادلانه در شهرستان ها

-7 به روز رسانی سرفصلهای آموزشی

-8 ایجاد نهادهای مهارت آموزی تخصصی

-9 اجرای نظام تضمین و کنترل کیفیت آموزشی 

-10 ایجاد آموزشگاههای خصوصی تخصصی