بنر صفحه اصلی

بوشهر

شماي كلي اقتصادي استان

بوشهر، پیش از بسیاری از شهرهای مهم ایران دارای صنایع جدیدی از قبیل یخ سازی و برق بوده است . مردم بوشهر از اولین ایرانیاني بودند که با مجله و روزنامه آشنا شدند.  یکي از نخستین شهرهایي که کارخانه چاپ سنگي را وارد کرد، بوشهر بود از همین رو در بوشهر روزنامه های زیادی همچون مظفری ، خلیج ایران  و ندای جنوب به چاپ و نشر ميرسید. هم اکنون استان بوشهر با توجّه به موقعیت استراتژیک خود و داشتن منابع و صنایع مختلفي نظیر نفت و گاز، بویژه میدان گازی پارس جنوبي در عسلویه وکنگان به عنوان بزرگترین منبع مستقل گازی در جهان و وجودپالایشگاه عظیم گاز در جم و نیز دارا بودن یکي از مهم ترین ترمینالهای صادرات نفت خام جهان در جزیره خارک و همچنین اجرای طرحهای کلان صنعتي از قبیل نیروگاه اتمي بوشهر، کشتي سازی و مانند اینها، انتظار ميرود در آینده ای نزدیک، سیمای خود را به عنوان یکي از مناطق مهم صنعتي و اقتصادی جهان تغییر دهد.

اقتصاد استان به بخشهای کشاورزی، دامداری، شیلات و تا حدودی به صنعت متکي است . این استان از نظر تولید خرما یکي از استان های مهم کشور ميباشد علاوه بر این صید ماهي یکي از مهمترین فعالیتهای اقتصادی مردم این استان را تشکیل ميدهد. صنایع این استان نیز به دو بخش صنایع دستي و ماشیني تقسیم ميشوند و مهمترین آنها را صنایع کشتي و لنج سازی، توربافي، کوزه، سفال و... تشکیل ميدهد. به غیر از شرکت ملي صنایع دریایي و نیروگاه اتمي مالکیت صنایع استان عمدتاً به بخش خصوصي تعلق دارد.

کشاورزی 

کشاورزی استان از نظر نوع محصولات تولیدی و روش های تولید به دو قسمت محصولات زراعي و محصولات درختي تقسییم میي شیوند . مهم ترین محصولات زراعي را گندم، جو آبي و دیم، تنباکو، پیاز، کنجد، سبزی، صیفي و نباتات علوفه ای تشکیل مي دهند درزمینه باغداری استان بوشهر امکانات زیادی ندارد .بیشترین باغ های منطقه را نخلستان ها تشکیل مي دهند، همچنین باغ های محدود و کوچک مرکبات نیز به طور پراکنده به چشم مي خورند .شهرستان دشتستان ازلحاظ تولید سالانه خرما و مرکبات مقام اول و دوم را در استان کسب کرده اند .میزان تولید خرما در حدود هشتاد هزار تن و میزان تولید مرکبات حدود ده هزار تن است . امکانات دامداری استان بوشهر ازنظیر تأمین خوراک و علوفه دام اندک است .دامداری در این منطقه به شیوه سنتي انجام مي گیرد، درنتیجه تولید گوشت و شیر آن ها قابل توجیه نیست .بیش ترین دام های استان را بز، گوسفند و گاو و شتر تشکیل مي دهد. پرورش زنبور عسل نیز در این استان از اهمیت نسبي برخوردار است و در حدود 1500 کندوی جدید و 1000 کندوی سنتي در استان وجود دارد .یکي از مهم ترین فعالیت های اقتصادی استان بوشهر صید ماهي است .ولي به واسطه استفاده از وسایل قدیمي و روش های سنتي صیادان، امر صید ماهي که یک منبع مهم اقتصادی به شمار مي رود، نقش واقعي خود را باز نیافته است .البته شرکت شیلات ایران اقدام به صید صنعتي در این منطقه مي نماید و به همین سبب کارخانه ها و مشاغل جنبي نیز در این منطقه تشکیل شده است. مهمترین و بیشترین محصولات زراعي استان شامل گندم، جو، گوجه فرنگي، هندوانه ، خیار، خربزه، یونجه و ذرت علوفه ای مي باشند. در این میان گندم با تولید 43215000 تن، گوجه فرنگي با تولید 592676 تن، جو با تولید 4365 تن، هندوانه با تولید 82578 تن بیشترین سهم از تولیدات محصولات زراعي استان را دارا مي باشند.

در میان محصولات باغي، مهمترین و بیشترین محصولات شامل خرما، مرکبات و محصولات گلخانه ای است. از میان این محصولات خرما با تولید 148071 تن در سال رتبه اول و مرکبات با تولید 53961 تن در سال رتبه دوم این محصولات را به خود اختصاص داده اند. طبق گزارش سازمان جهاد کشاورزی استان، چیزی حدود 130 هزار تن خرما و 40 هزار تن مرکبات مازاد استان مي باشد. در حال حاضر 18 هزار خانوار روستایي در زمینه باغداری خرما فعالیت مي نمایند که با احتساب اشتغال جانبي تعداد زیادی از جمعیت این استان را شامل مي شود. این استان از نظر تولید خرما در رتبه دوم کشوری قرار داد. پس مي توان با یک برنامه ریزی دقیق و اصولي میزان اشتغال زائي این محصول را با سه راهکار افزایش بهره وری نخلستانها، ایجاد و توسعه صنایع تبدیلي و همچنین بکار گیری نیروهای تحصیل کرده در تحقیقات، بصورت چشم گیری افزایش داد. به علت کمبود صنایع تبدیلي و تکمیلي در استان، تنها 30 درصد از خرمای تولیدی در واحدهای بسته بندی صنعتي بسته بندی مي شود و مقدار خیلي کمي نیز در واحدهای فرآوری به محصولات با ارزش افزوده بالاتر تبدیل مي شوند. حجم بالایي از خرمای تولیدی استان به استان های همسایه نظیر فارس و کهکیلویه و بویراحمد ارسال مي شود.

در بخش کشاورزی 63 واحد صنایع تبدیلي و تکمیلي خرما، 28 واحد صنعتي بسته بندی ماهي و میگو و سایر بخش های صنایع تبدیلي غذایي مجموعا حدود 109 واحد در این بخش ایجاد شده است. واحدهای صنایع بسته بندی خرما ظرفیت بسته بندی 100 هزار تن خرما دارند ولي بدلایلي از قبیل : قدیمي بودن تکنولوژی بسته بندی و فرآوری، بهروه وری پائین نخیلات، کمبود نیروی ماهر، کمبود سرمایه در گردش و ... امکان فعالیت با حداکثر ظرفیت مقدور نميباشد.

صنعت

بخش صنعت و معدن استان در تولید ارزش افزوده در رتبه اول قرار گرفته و پس از آن بخش های کشاورزی و خدمات رتبه های دوم و سوم را دارند .بررسي سهم بخش های اقتصادی استان از مجموع ارزش افزوده بخش های متناظر خود در اقتصاد ملي نشان مي دهید که سهم بخش صنعت استان در سال 1393 از کل ارزش افزوده بخش صنعت کشور حدود 7 درصد بوده است .طي سال  1395 در بخش معدن استان بوشهر تعداد 9 فقره پروانه اکتشاف صادر گردیده است، که نسبت به سال گذشته 10 درصد کاهش نشان مي دهید .در سال مذکور تعداد 6 فقره گواهي و پروانه کشف توسط سازمان صنعت، معدن و تجارت صادر گردیده است .طبق گزارش مذکور، در این سال به منظور بهره برداری از معادن جدید، تعداد 9 فقره پروانه بهره برداری با میزان سرمایه گذاری پیش بیني شده 353947 میلییون ریال صادر شده است .آمار مربوط به پروانه بهره برداری صادر شده در سال 1395 استان نشان مي دهند که در مجموع 1089 فرصت شغلي در بخش معدن ایجاد شده است.



خدمات

فعالیت های اقتصادی در استان بوشهر را میتوان به چهار بخش اصلي تقسیم کرد کرد که عبارتند از صنعت انرژِی و نفت و گاز، بازرگاني، کشاورزی )نخیلات و صیفي کاری(، صیادی و آبزی پروری. منظور از اصناف در واقع تمامي صنوف تجاری و خدماتي و توزیعي هستند که نوع و ماهیت کار آنها خدماتي است که البته در ادامه مهمترین این صنوف بیان خواهند شد. از زیرساختهای موجود دراین بخش میتوان به بنادر، هتلها، بیمارستانها، دانشگاهها و پارکهای استان بوشهر که بواسطه افزایش سرمایه گذاری در این بخش روند رو به رشدی را در بوشهر تجربه میکنند، اشاره کرد. بخش خدمات بوشهر به دلیل دارا بودن بیش از 59 درصد از مشاغل کل استان از اهمیت ویژه ای برخوردار است و میتوان با جهت دهي مناسب در این بخش افزایش اشتغال به وقوع بپیوندد. در مقایسه با بخش کشاورزی و صنعت در سالهای گذشته، بخش خدمات در استان بوشهر روند رو به رشدی را نشان ميدهد. این موضوع در درجه اول بدلیل مسائل مربوط به بخش کشاورزی مي باشد، که اشتغال این بخش را بدلیل کمبود منابع آبی کاهش داده است. همچنین بخش صنعت نیز بدلیل شرایط رکودی اقتصاد و کاهش سرمایه گذاری نتوانسته از رشد لازم برخوردار باشد. طی سالهای اخیر بسیاری از مشاغل بخش کشاورزی و صنعت به بخش خدمات انتقال یافته است. بطوریکه در این میان رشد خدمات در حوزه گردشگری و تجارت رسمي و غیر رسمي بسیار قابل توجه بوده است. اصناف با بیش از 35000 واحد صنفي در استان سهم قابل توجهي از اشتغال را خصوصا در شهرستان بوشهر و گناوه دارا به خود اختصاصا داده است. از مهمترین مشکلات واحدهای بخش خدمات در استان بوشهر میوان به غیر رسمي بودن بسیاری از این واحدها، عدم وجود ثبات قوانین مربوط به تجارت دریائي، کمبود سوخت و لجستیک صیادان و دریانوردان، مالیات، عدم تناسب رشته های آموزشي عرضه نیروی کار با بخش های مختلف متقاضای نیروی کار اشاره کرد. خدمات در اسناد بالادستي استان بوشهر جایگاه ویژه ای دارد .بازرگاني و گردشگری دو زیر بخش قابل توجه در اقتصاد استان هستند .نظریه پایه توسعه استان، حوزه های موضوعي توسعه را در 5 زیر بخش تعریف مي کند :تجارت خارجي و حمل و نقل، گردشگری، انرژی، شیلات و آبزی پروری و محصولات تخصصي کشاورزی .استان بوشهر با داشتن جاذبههای گردشگری فراوان و متنوع فرصت های اقتصادی جذابي برای سرمایه گذاری ایجاد نموده است.

نزدیک به دو سوم اشتغال بانوان در بخش خدمات مي باشد که ناشي از نوع مشاغل استان مي باشد. اکثر مشاغل موجود در استان از نوع کارهای صنعتي یا مشاغل سخت است و این موضوع مشارکت زنان در مشاغل کشاورزی و صنعتي را کاهش داده است. با توجه به مطالعات و شواهد میداني و همچنین سنتي و غیرمکانیزه بودن بخش کشاورزی استان، مي توان به جرأت بیان نمود که خیل عظیمي از این بانوان که در بخش صنعت و کشاورزی فعالیت مي نمایند عموما به عنوان کارگران فصلي ارزان قیمت، فعالیت مي کنند.

بررسي بهره وری در بخش های مختلف اقتصادی نشان مي دهد که بالا بودن میزان بهره وری استان، مربوط به همه بخش های اقتصادی نبوده و میزان بهره وری در بخش های مختلف متفاوت مي باشد. عمده بهره وری و ارزش افزوده ایجاد شده در بخش های مختلف اقتصادی استان مربوط به صنایع نفت و گاز مي باشد و بیش از 78 درصد از ارزش افزوده تولیدی در استان به این بخش ها اختصاص دارد. بهره وری نیروی کار در بخش از کشاورزی که 14 درصدسهم اشتغال را دارد، برابر با برابر با 7 درصد ارزش افزوده ایجاد شده در استان مي باشد. به عبارتي بخش کشاورزی به اندازه سهم اشتغال خود بخش های مختلف اقتصادی پایین ترین بهره وری را دارد. بخش صنعت که کمترین سهم اشتغال را داراست، از نظر میزان بهره وری در رتبه نخست قرار دارد.



روند و نقاط عطف اقتصاد و اشتغال استان

اقتصاد استان بوشهر تا پیش از انقلاب اسلامي اقتصادی مبتني بر انرژی، تجارت دریایي، سیستم های نظامي، صیادی و کشاورزی بوده است. پس از پیروزی انقلاب اسلامي بدلیل بروز جنگ تحمیلي و وجود زیرساخت های نفتي در جزیره خارک تمام نفت صادارتي تولید شده در خوزستان از طریق خط لوله به استان بوشهر انتقال میافت و عملا جزیره خارگ به عنوان تنها ترمینال صادرات نفت ایران شناخته میشید. برخورداری از مزیتهای مهم سرزمیني و شرایط اقلیمي مطلوب آن موجب شکل گیری زمینه های متعدد توسعه صنعتي در استان شده است. طیي دوران پس از انقلاب با ورود صنایع بزرگي همچون پتروشیمي، پالایشگاهي و نیروگاهي در منطقه ویژه انرژی پارس جنوبي، تاسیسات بندری متعدد، تاسیسات نفتي خارگ و همچنین صنایع تبدیلي کشاورزی و شیلاتي متعدد در حوزه های مختلف، این استان شکل نیمه صنعتي به خود گرفته و تحت تاثیر تلاطم های اقتصادی، تا به امروز توانمندی های صنعتي و تولیدی استان حفظ گردیده و گسترش یافته است. عمده تولیدات استان بوشهر چیه در حوزه کشاورزی و شیلاتي و چه در حوزه صنعتي مبتني بر مزیت های منطقه ای ميباشد . با ورود صنایع نفت و گاز به استان در اوایل دهه 80 تحولات اقتصادی و اجتماعي چشمگیری در ساختار اقتصادی اجتماعي استان اتفاق افتاد. طي این سالهای بدلیل حجم بالای سرمایه گذاری داخلي و خارجي صورت گرفته در بخش نفت و گاز استان رونق اقتصادی چشمگیری بوجود آمد، بطوریکه این استان مقصد مهم مهاجرت نیروی کار از کل کشور گردید.



جمع بندی و معرفی رشته های مورد نیاز

در راستای بهبود شرایط فضای مهارت افزایي در بخش دولتي و خصوصي استان، پیشنهادات زیر مطرح مي شود. پر واضح است که در صورت ارتقای جایگاه این مراکز و تقویت آن ها، وضعیت آموزش ها در رسته های اولویت دار نیز بهبود یافته، افزایش بهره وری را شاهد خواهیم بود. در یک جمع بندی کلي و با نگرش زنجیره ی ارزشي، مي توان سه نقطه فشار برای نظام آموزش فني و حرفه ای استان بوشهر در نظر گرفت:

1- مربیان و وضعیت آن ها

2-تبلیغات و اطلاع رساني

3-تجهیزات و مواد مصرفي

 در صورت تمرکز سازمان بر این سه معقوله، مي توان انتظار داشت مشکلات تا حد ممکن کاسته شده و شرایط به سمت امید بخشي تغییر نماید. در همین راستا برخي از پیشنهادات ارایه شده اند. 

-1 انجام داده کاوی و دسته بندی مجدد دوره ها

-2 ایجاد سیستم مدیریت یکپارچه دوره های آموزش مهارتی

-3 ایجاد مراکز دولتی تخصصی استانی

-4 دور ماندن از فضای سیاسی کاری در راه اندازی مراکز جدید

5 - انجام مطالعات نیازسنجی دقیق، واقعی و کاربردی

-6 بازنگری جدی در قوانین و آیین نامه های سازمان

-7 تمرکز بیشتر بر گروه های آموزشی منطبق با رسته های مزیت دار استان

-8 واگذاری مراکز دولتی به بخش خصوصی

-9 تطابق و هم سو نمودن واحدهای عملی دانشگاهی با استانداردهای حرفه های فنی و حرفه ای

-10 تدوین مدل های کاری استانی

-11 کاهش تصدیگری دولتی و تمرکز بر آموزشگاه های آزاد

-12  تقویت آموزش های الکترونیک

-13 توجه بیشتر به کسب درآمد در کنار فعالیت های آموزشی

-14 تسهیل شرایط طرح مهارت آموزشی در محیط واقعی

-15 پرداخت یارانه جهت بهره مندی اقشار ضعیف جامعه از آموزش های رایگان

-16 تبدیل وضعیت مربیان از اداری به آموزشی در جهت بهبود ساعات کاری

17 امکان برگزاری آزمون تعیین سطح توسط مربی از کارآموز در زمان ثبت نام دوره

-18 تدوین مرجع علمی واحد برای مربیان

-19 ایجاد مرکز بازاریابی و کاریابی در سازمان

-20 ارتباط بیشتر و قوی تر با صنایع